سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
96
تاريخ ايران ( فارسى )
سكهء منگو فصل پنجاه و پنجم حادثهء مغول آمدند و كندند و سوختند و كشتند و بردند و رفتند . تاريخ جهانگشا ماهيت هولناك حملهء مغول تاريخ ايران چنان كه قسمتى از قارهء آسيا و اروپا را تشكيل ميدهد از نظرى همواره حملات طوايف و قبايلى را نشان داده است كه بدين سرزمين هجوم آورده و دست بكشتارهاى عظيم و فجيعى زدهاند ، ولى هيچيك از اين حملات مانند حملهء مغول نبوده و اثرات و نتايج وخيم آن بدين پايه نميرسيده است . حملهء مغول سرتاسر آسيا را فراگرفته و در بعضى قسمتها مدنيت را نيست و نابود و برخى را به كلى خالى از سكنه ساخته دامنهء آن حتى به اروپاى شرقى نيز امتداد پيدا نمود « 1 » . مغولها روسيه را فتح و ضميمه نموده سيليزى و مراويه را بعد از شكست لهستانيها در جنگ ليگ نتز « 2 » در سال 1241 ميلادى بباد غارت دادند و دستهء ديگر از قشون مغولان دشتهاى هنگرى را بفرماندهى باتو ويران كرده و پادشاه آنجا را در پست « 3 » شكست
--> ( 1 ) - اسناد و مدارك ويژهء ما راجع بايندوره بشرح زير است . تاريخ مغولها تاليف د . اوسون . تاريخ مغولان تاليف هنرى هوارت . تاريخ نامبرده مخصوصا از منابع موثق و طرف اعتماد مسلمانان از آن جمله ابن الاثير و تاريخ جهانگشا بقلم علاء الدين منشى هولاگو خان گرفته شده است . نگارنده بتاريخ مغولهاى آسياى مركزى بقلم نى الياس و دينسون رؤس نيز مراجعه كرده و از آن استفاده كردهام ( مؤلف ) ( 2 ) - Lignitz ( 3 ) - Pesth